Assertiever communiceren klinkt voor veel mensen alsof je harder moet worden. Dat is meestal de eerste misvatting. Assertiviteit is niet: meer volume, meer druk, meer gelijk willen halen. Assertiviteit is dat je helder zegt wat je ziet, denkt of nodig hebt, zonder de ander weg te drukken. Juist dat midden blijkt lastig. Onder spanning schieten veel mensen namelijk naar twee uitersten. Ze worden te voorzichtig en draaien om hun punt heen, of ze worden te scherp en gooien hun standpunt er te hard in. Assertiviteit zit precies daartussen: duidelijk, rustig en respectvol.
Waarom is dat zo moeilijk? Omdat spanning vaak verkeerd wordt gelezen. Je voelt ongemak, dus je denkt: laat maar. Alleen is dat ongemak in veel gesprekken geen signaal om te zwijgen, maar een teken dat er iets op het spel staat. Daar begint assertiviteit. Niet als karaktertrek, maar als vaardigheid. De vaardigheid om spanning te verdragen zonder jezelf kleiner te maken.
Dat is relevanter dan het lijkt. Veel mensen missen invloed, kansen en zichtbaarheid niet omdat ze te weinig weten, maar omdat ze te laat spreken. Wie te vaak slikt, opstapelt en uitstelt, betaalt daar later bijna altijd een hogere prijs voor. Eerst in irritatie, daarna in ruis, daarna in conflict. De tegenintuïtieve waarheid is dus deze: wie conflict op korte termijn vermijdt, vergroot het op lange termijn vaak juist.
In presentaties zie je hetzelfde. Mensen willen krachtig overkomen en gaan dan meer uitleggen, meer nuanceren, meer woorden gebruiken. Assertief presenteren werkt vaak precies andersom. Je maakt eerder duidelijk waar je voor staat. Je verstopt je boodschap niet in omwegen, disclaimers en vriendelijke mist. Minder zinnen, meer positie.
Let vandaag eens op drie signalen. Begin jij vaak met: “Misschien zit ik ernaast, maar…”? Stel jij een vraag terwijl je eigenlijk een standpunt hebt? Haal jij de kracht uit je eigen punt door het direct weer af te zwakken? Dan ben je niet zorgvuldig bezig, maar jezelf aan het terugduwen.
Een eenvoudige manier om assertiever te worden is deze volgorde: benoem het feit, benoem jouw zorg, benoem jouw verzoek. Kort. Concreet. Zonder omweg.
Assertiviteit is niet harder spreken, maar minder verdwijnen.