Steeds meer mensen jagen perfectie na. In hun werk, en zeker op het podium. Geen scheurtje laten zien, alsof foutloos zijn de prijs is die je betaalt om serieus genomen te worden. Terwijl steeds meer onderzoek laat zien dat het juist de andere kant op werkt.
Afgelopen week zat ik in een sessie een leider te observeren, mijn aandacht deze keer op één ding. Hij stond er goed. Strak verhaal, antwoord op alles, geen moment twijfel. Maar toch bleef de zaal koel. Tot hij halverwege een vraag kreeg die hij niet kon beantwoorden. Hij stokte, lachte even, en zei: dit weet ik gewoon niet. Op dat moment veranderde er iets in de ruimte. Mensen leunden naar voren. De afstand was weg.
Dat is geen toeval. Het heet het Pratfall Effect.
In 1966 liet psycholoog Elliot Aronson studenten luisteren naar een quizkandidaat. De ene versie scoorde 92 procent goed, een uitblinker. In een andere versie morste diezelfde uitblinker een kop koffie over zich heen. Juist die werd het sympathiekst gevonden. De blunder maakte hem menselijk.
Maar er zit een grens aan. Aronson testte het ook met een middelmatige kandidaat, 30% goed. Bij hem werkte de koffievlek averechts en werd hij minder aardig gevonden. Latere studies bevestigden het patroon. Een blunder helpt alleen wie eerst liet zien dat hij iets kan. Vakmanschap eerst, dan pas mag de naad zichtbaar zijn.
Daar gaat het bij leiders mis. De een polijst elke barst weg en vraagt zich af waarom het team op afstand blijft. De ander strooit met twijfel zonder ooit te leveren, en noemt dat kwetsbaar. Allebei missen ze de kern. Het gaat niet om de fout en niet om de perfectie, maar om een bekwaam mens dat zich durft te laten zien.
Werk er dus niet aan door fouten te ensceneren, want dat ruikt iedereen. Stop met het wegmoffelen van de echte. Zeg hardop dat je iets niet weet, precies op het moment dat je het niet weet. Laat één keer de twijfel echt zijn. Dat kost je geen geloofwaardigheid. Dat is de koffie die je geloofwaardiger maakt.
Verberg je barsten en mensen bewonderen je van een afstand. Laat ze zien, op het juiste moment… en ze komen naar je toe.
