Vorige maand zat ik naast een directeur die net een lastig gesprek achter de rug had. Ze vertelde, ik luisterde. En binnen 30 seconden deed ik wat ik altijd doe: meedenken, structureren, 3 mogelijke oplossingen op tafel leggen. Ze keek me aan en zei: “Jan, ik wilde het gewoon even kwijt.” Au 🙂
Ik dacht dat ik goed luisterde. Ik was stil, ik knikte en vatte samen. Alles wat je leert bij “actief luisteren”. En toch sloeg ik de plank volledig mis. Want de vraag is niet óf je luistert. De vraag is hoe
Dat is precies waar adaptive listening over gaat, een idee van Nicole Lowenbraun en Maegan Stephens dat onder meer door MIT Sloan School of Management werd omarmd. Hun stelling is even simpel als ongemakkelijk: iedereen heeft een standaard luisterstand. En die stand past lang niet altijd bij wat de ander van je nodig heeft.
Er zijn er 4. Sommige mensen luisteren om te steunen: zij horen vooral de emotie. Anderen luisteren om vooruit te komen: zij zoeken meteen de oplossing. Weer anderen luisteren om te begrijpen: zij zuigen alle details op.
Geen van die vier is fout. Het wordt pas fout als jouw stand niet matcht met de behoefte van de ander. De collega die stoom wil afblazen en van jou een stappenplan krijgt. Het teamlid dat feedback vraagt en alleen een schouderklopje ontvangt. De directeur die informatie deelt en halverwege wordt onderbroken met “ja maar, wat als we nou…”. Allemaal goedbedoeld. Allemaal irritant.
En als leider staat er meer op het spel dan irritatie. Mensen vertellen je toch al minder dan je denkt. Wie dan ook nog verkeerd luistert, hoort straks helemaal niets meer.
3 oplossingen:
1) ontdek je eigen stand. Let deze week op wat je automatisch doet als iemand begint te praten. Schiet je in de oplossing? In de emotie? In de analyse? Dat is jouw fabrieksinstelling.
2) stel jezelf vóór elk belangrijk gesprek één vraag. Niet “wat ga ik zeggen”, maar “wat heeft deze persoon nu van mij nodig?” Troost, tempo, aandacht of een kritische blik. Kies bewust.
3) als je het niet weet, vraag het gewoon. “Wil je dat ik meedenk, of wil je het even kwijt?”
Het klinkt bijna te simpel. Het is ook simpel. En het verandert gesprekken volledig. Werkt trouwens ook andersom: zeg zelf wat je nodig hebt. “Ik wil even hardop denken, je hoeft niks op te lossen.” Scheelt iedereen een hoop frustratie.
Luisteren is geen karaktereigenschap. Het is een keuze die je per gesprek opnieuw maakt. En zoals met alles in communicatie geldt: wie bewust kiest, wint.
Wil je hier serieus mee aan de slag? Na 4 uitverkochte groepen in de afgelopen maand, organiseer ik in september weer de Talk like TED Masterclasses met open inschrijving in Eindhoven & Utrecht. 3 sessies verdeeld over 3 weken met maximaal 5 deelnemers. In beide steden zijn de eerste 2 plekken al geboekt, dus wacht niet te lang als je interesse hebt.
